Buhayre

Buhayre (Buhayra ya da Buheyre) Mısır’ın kuzeyinde bulunan eski bir liman şehridir. Batısında İskenderiye, doğusunda Kahire’nin bulunduğu bu alan geçmişten günümüze bereketli Nil Nehrinin sularıyla beslenen alüvyal saha üzerine kurulan önemli bir tarım alanıdır. Bu sebeple de çok eski yıllardan beri yerleşime sahne olmuştur. Yıllık ortalama sıcaklığın 20.4°C olduğu şehirde sıcak çöl iklimi- sıcak kurak iklim görülmekte, yıllık toplam yağış ise 102 mm olarak gerçekleşmektedir.

Şehrin tarihi hakkında Türkçe pek kaynağa ulaşamadığımızdan, bölge hakkında sahip olduğumuz en erken bilgi 8. yüzyıla rastlamaktadır. Bu beldede 8. yüzyılda Berberîler’in en eski ve en büyük kollarından biri olan, Mezâtelerin olduğunu bilinmektedir. Mezâtelerle birlikte Hevvâreliler de Mağrib’e kadar uzanan sahile yakın bölgelerde bulunmuşlardır. O dönemde Buhayre bu bölgelerin en önemli şehirlerinden biriydi. 11. Yüzyıldan sonra bu alanda etkin olan Fâtımîleri, 12. yüzyılda Muvahhitler takip etmiştir. Muvahhitler döneminde Halife Yûsuf B. Abdülmü’min (1163-1184) Buhayre’de İslam mimarisinin izlerini taşıyan köşkler,  köşklerin çevresinde çiçek, meyve ağacı ve şifalı bitkilerin yetiştirildiği bahçeler yaptırdığı bilinmektedir.

15. yüzyılda şehir Memlüklerin hâkimiyeti girmiş, 1517 yılında ise Yavuz Selim Memlüklerin yönetimine son vererek Mısır’ı ve dolayısıyla İskenderiye’ye kadar tüm kıyı liman şehirlerini Osmanlı topraklarına katmıştır. Osmanlı dönemi boyunca şehir yöneticileri Osmanlı tarafından belirlenmiş, şehir uzun yıllar Osmanlı devletine bağlı olan önemli bir tarım ve liman şehri olarak kimliğini korumuştur. Kavalalı Mehmet Ali Paşa 19. yüzyılın başında Osmanlı topraklarında yarı özerk Mısır Hıdivliğini kurunca, Buhayre şehri Osmanlı şehri olmaktan çıkmıştır. Bir daha İstanbul yönetimine bağlanamayan şehrin kaderi, 19. yüzyılın sonundan itibaren Mısır ile aynı olmuştur.

Geçmişten günümüze Buheyra’da doğan yada Buheyra’da bulunan alimler şunladır; İlk Ezher şeyhi Haraşî (1601), İslâm düşünürü, yenilik hareketinin öncülerinden Muhammed Abduh b. Hasen Hayrillâh et-Türkmânî el-Mısrî (1849-1905), Mâlikî âlimi Ebû Muhammed Abdülmecîd b. İbrâhîm eş-Şernûbî el-Ezherî (ö. 1929), Ezher şeyhi âlim Mahmud Eltût (1893-1963), hadis âlimi Ahmed b. Abdirrahmân b. Muhammed el-Bennâ es-Sââtî (1884-1958), Arap diline ve sözlüğe dair çalışmalarıyla tanınan âlim Muhammed b. Alî en-Neccâr (1895-1965), İhvân-ı Müslimîn teşkilâtının kurucusu fikir ve mücadele adamı Hasen Ahmed Abdurrahmân el-Bennâ (1906-1949), âlim ve fikir adamı Muhammed El-Gazzâlî (1917-1996).

Günümüzde Buhayre Mısırda bir tür valilik olup, sınırları içerisinde 14 şehir merkezinin bulunduğu büyük bir alanı kapsamaktadır. 2014 nüfusu 5.647.000 kişi olan şehir, pamuk, dokuma, balıkçılık ve kimya sanayisinin yoğun bir şekilde yapıldığı bir alandır.